कुष्मांड / कोहळा / पेठा या फळाची आयुर्वेदिक महत्व Kushmand / kohla / petha ya phalachi ayurvedic aushadhi mahiti

 

कुष्मांड / कोहळा / पेठा या फळाची आयुर्वेदिक महत्व

Kushmand / kohla / petha ya phalachi ayurvedic aushadhi mahiti

नाव :

• मराठी नाव : कुष्मांड / कोहळा / पांढरा भोपळा/ पेठा

• हिंदी नाव : पेठा , कददू ( सफेद कददू), कुष्मांड

• इंग्रजी नाव : Ash Gourd, Winter Melon, White Pumpkin.

• संस्कृत नाव : कुष्मांड ( kushmanda).

• शास्त्रीय नाव : Benincasa hispida.

• परिचय :

कुष्मांड म्हणजे कोहळा ही एक वेलवर्गीय वनस्पती आहे. भारतात सर्वत्र आढळते. सर्वत्र तिची लागवड केली जाते. आयुर्वेदात या वनस्पतीला अत्यंत महत्वाचे स्थान असून तिचा औषधी उपयोग आहे. मोठ्या प्रमाणात आहारात वापर केला जातो.

• वनस्पती रचना : ( Plant Structure)

• मूळ : ( Roots)

कुष्मांड वनस्पतीची मुळे तंतुमय असतात. जमिनीत खोलवर पसरतात. व वनस्पतीला आधार देतात.

• खोड :

लांब खोड असून मऊ असते. वेलीसारखे पसरत जाणारे असून खोडावर सूक्ष्म केस असतात. खोड आधार घेऊन वाढते.

• पाने :

पाने रुंद, मोठी गोलाकार असतात. त्यावर थोडे केसाळपणा असतो. हिरव्या रंगाची असून त्यावर स्पष्ट शीरा दिसतात.

• फुले :

पिवळ्या रंगाची असतात. नर व मादी फुले वेगवेगळी असतात. आकर्षक असल्याने मधमाश्यांना आकर्षित करतात. मधमाशांमुळे परागीभवन होते व फलधारणा होते.

• फळ :

मोठे गोल किंवा लांबट असते. वरून पांढरा रंग असतो.

कच्चे असताना हिरवे व पिकल्यावर पांढरे दिसते. आतमध्ये पांढरा गर असून त्यांपासून पेठा नावाची मिठाई बनवतात.

बिया: फळाच्या आत पांढरट रंगाच्या बिया असतात.

• गुणधर्म :

हे फळ शीतल थंड प्रवृत्तीचे असून पचनास हलके पौष्टिक व ताजेतवाने करणारे व शरीरातील उष्णता कमी करणारे आहे.

• कुष्मांड / कोहळा / पेठा या फळाची आयुर्वेदिक महत्व व उपयोग :

• शरीरातील वात व पित्त दोष कमी करण्याचे काम हे फळ करते.

• मेंदूची मेधा धारणा म्हणजेच स्मरणशक्ती वाढवते. तसेच बुद्धी तेज करण्यासाठी उपयुक्त कुष्मांड उर्फ कोहळा खाणे फायद्याचे आहे.

• विस्मरण शक्ती कमी करते, तसेच मानसिक तणाव, झटके येणे, मीर्गी येणे या समस्या कमी करण्याचे कार्य कुष्मांड उर्फ कोहळा करतो.

• मानसिक ताण कमी करुन चांगली झोप देत असल्याने शरीर तंदुरुस्त राहते.

• सारखी तहान लागणे, घशाला कोरड पडणे या समस्या कमी करतो.

• अनुलोमक असल्याने संडासला साफ न होणे.कब्ज समस्या, गॅसेस होणे यासारख्या समस्या दूर करतो. पोट साफ होण्यासाठी मदत करतो. पचनक्रिया सुधारतो. व अजीर्ण कमी करतो.

• पित्त शामक असल्याने शरीरातील गर्मी दूर करतो.

• पोटात किडे , झाले असतील. तर त्यांना मारून मलाद्वारे बाहेर काढण्यासाठी मदत करतो.

• हृदयास ताकद देण्यासाठी मदत करतो.

• फुप्फुसे बळकट करण्यासाठी मदत करतो.

• रक्तपित्त समस्या असेल. नाकातून रक्त येणे यावर उपाय कुष्मांड उर्फ कोहळा खाणे लाभकारी असते. रक्त संग्राहक आहे.

• लघवीस साफ होत नसेल, मुतखडा होत असेल. तर कुष्मांड उर्फ कोहळा खात राहिल्यास मुतखडा तुकडे होऊन बाहेर जातो. व लघवी साफ होऊ लागते.

• शुक्रधातू वाढवण्यासाठी मदत करतो.

• शरीरातील उष्णता कमी करुन पित्त स्थिर ठेवतो. भूक वाढवतो.

• पोटातील किडे काढण्यासाठी बियांचे चूर्ण ३ ते ५ ग्रॅम घेणे फायद्याचे आहे.

• बुद्धी शांत करतो. आणि कामोत्तेजना वाढवतो.

• कॅलरीज कमी असतात. त्यामुळे वजन नियंत्रणात ठेवण्यास मदत करतो.

• वापर कसा करावा ?

• रोज सकाळी याचा कुटून स्वरस काढून त्याचा ज्युस रोज १० ते ३० मिली घेणे फायद्याचे आहे.

• पेठा नावाची मिठाई बनवून खाल्ली जाते.

• भाजी करून तसेच सूप करुन खाल्ले जाते.

• आयुर्वेदिक औषधात मोठ्या प्रमाणात वापर केला जातो.

• लागवड : पाणी निचरा होणारी उष्ण व दमट हवामानात चांगली वाढ होते. विशेषत पावसाळी ऋतूत लागवड करतात.

• कुष्मांड / कोहळा / पेठा, Ash Gourd, Winter Melon, White Pumpkin aaplyala औषधासाठी किंवा त्याचे प्रोडक्ट आपल्या जवळपास उपलब्ध नसेल तर खालील वेबसाईटवर जाऊन पाहू शकता आणि खरेदी करू शकता.

👉 https://amzn.to/3QyclOI

• टीप :

 कुष्मांड उर्फ कोहळा खाणे आरोग्यासाठी फायदेशीर आहे. ते एक अन्न आहे. ते एक पौष्टिक अन्न आहे. आयुर्वेदात आहारात, आरोग्यात उपयोगी कुष्मांड उर्फ कोहळा आहे. त्याचे साइड इफेक्ट नाहीत. पण योग्य प्रमाणात घेणे फायद्याचे आहे.कुष्मांड / कोहळा / पेठा या फळाची आयुर्वेदिक महत्व

Kushmand / kohla / petha ya phalachi ayurvedic aushadhi mahiti

Thel, Ankol, Sage-leaved Alangium Ayurvedic Information

 Ankol Tree Ayurvedic Information (Ankol Vruksh Information in English)

Scientific Name: Alangium lamarckii

English Names: Dhera, Thel, Ankol, Sage-leaved Alangium

Sanskrit Name: Ankola, Deerghakeel

Hindi Names: Dhera, Thel, Ankul

Marathi Name: Ankul

• Habitat :

Ankol plant is found throughout India, but it is especially found in Himachal Pradesh, Rajasthan, West Bengal, and Bihar.

Plant's part :

• Height of the Tree :

This is a small tree that grows about 3 to 6 meters tall.

• Stem :

The stem of this plant is about 2.5 to 3 inches thick.

• Branches :

The branches of this plant are crooked and irregular.

• Bark :

The bark of the Ankol tree is grey in color and rough in texture.

• Leaves :

The leaves are oval (elongated) and pointed. They resemble oleander leaves and are long and broad. The plant has foliage throughout the year.

• Flowers :

The flowers are white in color and bloom from February to April. They have a mildly sweet fragrance.

• Fruits :

The fruits are similar to berries. Initially, they are reddish and later turn black when mature. The inner pulp is whitish and sweet in taste.

• Root :

The root of Ankol is yellowish, strong, and oily.

• Seeds :

Oil is extracted from the seeds of Ankol.

• Medicinal Importance of Ankol Tree :

The root contains about 0.8% “Ankotin” substance, and about 0.2% of it is present  in its oil. This oil has disease-fighting properties and is used in medicine.

The taste of the oil is astringent, bitter, and slightly pungent. Its nature is sharp, hot, and unctuous (oily).

Medicinal Uses :

The root is used to reduce blood pressure.

Its juice is used to treat poison, phlegm (kapha), bile (pitta), wind (vata), pain, worms, swelling, toxins, and blood disorders.

It is beneficial in poisoning caused by dog, cat, rat, and snake bites.

Oil from the seeds and roots is useful for skin diseases (applied during bathing).

This oil helps in reducing vata and kapha.

In diarrhea and poisoning, the root bark is ground in rice-washed water and taken with honey for relief.

It is useful in treating intestinal worms.

The root oil is used in skin diseases, body pain due to vata, ascites, swelling, inflammation, fever, and urinary obstruction.

If Ankol-based medicines are not available at your nearby medical store and you want to check or purchase them, you can visit the website given below to view and buy them.

👉 https://amzn.to/48gEnEy

⚠️ Important Advice :

All these medicinal uses should be followed only under the guidance of an Ayurvedic doctor to determine the proper dosage and method.

• Special Note :

Eating 2–3 Ankol fruits daily in the morning after meals is believed to increase semen production and improve sexual strength in men (should be taken only after consulting an Ayurvedic expert).

Thus, the Ankol tree is an important medicinal plant in Ayurveda.

अंकोल वृक्ष की आयुर्वेदिक जानकारी (Ankol Tree Information in Hindi)

 अंकोल वृक्ष की आयुर्वेदिक जानकारी (Ankol Tree Information in Hindi)

वनस्पति का वैज्ञानिक नाम: Alangium lamarckii

अंग्रेज़ी नाम: Dhera, Thel, Ankol, Sage-leaved Alangium

संस्कृत नाम: अंकोल, दीर्घकील

हिंदी नाम: ढेरा, थेल, अंकुल

मराठी नाम: आंकुल

• स्थान (Habitat) :

अंकोल का पौधा भारत में लगभग सभी जगह पाया जाता है, विशेष रूप से हिमाचल प्रदेश, राजस्थान, पश्चिम बंगाल और बिहार में अधिक मात्रा में मिलता है।

पेड के भाग :

• पेड़ की ऊंचाई :

यह एक छोटा वृक्ष होता है जिसकी ऊंचाई लगभग 3 से 6 मीटर तक होती है।

• तना (Stem) :

इसका तना लगभग 2.5 से 3 इंच मोटा होता है।

• शाखाएं (Branches) :

इस पेड़ की शाखाएं टेढ़ी-मेढ़ी (वक्र) होती हैं।

• छाल (Bark) :

अंकोल वृक्ष की छाल धूसर (ग्रे) रंग की और खुरदरी होती है।

• पत्ते (Leaves) :

इसके पत्ते लम्बगोल (ओवल) और नुकीले होते हैं। ये कनेर के पत्तों जैसे दिखते हैं तथा लंबे और चौड़े होते हैं। इस पौधे में पूरे वर्ष नई पत्तियां आती रहती हैं।

• फूल (Flowers) :

अंकोल के फूल सफेद रंग के होते हैं और फरवरी से अप्रैल के बीच खिलते हैं। इनमें हल्की मीठी सुगंध होती है।

• फल (Fruits) :

इसके फल बेरी जैसे होते हैं। शुरुआत में लाल रंग के होते हैं और पकने पर काले हो जाते हैं। अंदर का गूदा सफेद और स्वाद में मीठा होता है।

• जड़ (Root) :

अंकोल की जड़ पीले रंग की, मजबूत और तैलीय होती है।

• बीज (Seeds) :

इसके बीजों से तेल निकाला जाता है।

• अंकोल वृक्ष के आयुर्वेदिक गुण व उपयोग :

अंकोल की जड़ में लगभग 0.8% “अंकोटिन” तत्व पाया जाता है, जिसका कुछ भाग तेल में भी होता है। यह तेल रोगनाशक गुणों से युक्त होता है।

इसका स्वाद कड़वा, कसैला और थोड़ा तीखा होता है तथा इसकी प्रकृति उष्ण, तीक्ष्ण और स्निग्ध होती है।

औषधीय उपयोग :

रक्तचाप (BP) कम करने में इसकी जड़ का उपयोग किया जाता है।

इसका रस विष, कफ, पित्त, वात, दर्द (शूल), कृमि, सूजन और रक्तदोष को कम करने में उपयोगी है।

यह कुत्ते, बिल्ली, चूहे और सांप के विष में लाभकारी माना जाता है।

बीज और जड़ का तेल त्वचा रोगों में उपयोगी होता है (नहाते समय लगाने पर)।

यह तेल वात और कफ को नष्ट करने वाला है।

अतिसार (दस्त) और विषबाधा में इसकी जड़ की छाल को चावल के पानी में घिसकर शहद के साथ लेने से लाभ मिलता है।

पेट में कीड़े होने पर इसका रस उपयोगी होता है।

त्वचा रोग, सूजन, जलोदर, बुखार, मूत्र रुकावट आदि में इसकी जड़ का तेल उपयोगी है।

अगर आपको अंकोल से बनी हुई औषधियां आपके नजदीकी मेडिकल स्टोर में उपलब्ध नहीं हैं और आप उन्हें देखना या खरीदना चाहते हैं, तो आप नीचे दी गई वेबसाइट पर जाकर देख सकते हैं और खरीद सकते हैं।

👉 https://amzn.to/48gEnEy

⚠️ महत्वपूर्ण सलाह :

इन सभी औषधीय उपयोगों के लिए आयुर्वेदिक वैद्य की सलाह लेना आवश्यक है, ताकि सही मात्रा और विधि का पता चल सके।

• विशेष जानकारी :

अंकोल के 2–3 फल रोज सुबह भोजन के बाद लेने से पुरुषों में वीर्य वृद्धि और यौन शक्ति बढ़ाने में मदद मिलती है (परंतु यह उपयोग भी वैद्य की सलाह से ही करना चाहिए)।

इस प्रकार अंकोल वृक्ष एक महत्वपूर्ण आयुर्वेदिक औषधीय वनस्पति है।ankol vruksh ke bare me jankari hindi me

Indian Mallow / Country Mallow/Atibala information

Atibala / Petari / Mudrika plant Ayurvedic information

Atibala / petari / mudrika vanaspti vishyi ayurvedic aushadhi mahiti

• Marathi Name : Petari, Mudrika, Karadi, Atibala

• Hindi Name : Kangani, Atibala

• Sanskrit Name : Atibala, Kankatika

• English Name : Indian Mallow / Country Mallow

• Scientific Name : Abutilon indicium

• Plant Introduction :

 This is a shrub-type plant. It grows approximately one to two meters tall. It is found everywhere in the wild across India.

• Stem : 

Green in color, soft and hairy. Becomes hard when mature.

• Leaves :

 Broad and heart-shaped. Soft and hairy.

• Flowers : 

Yellow in color, medium-sized with petals. They appear throughout the year or especially during the rainy season.

• Fruits : 

Green in color, thick, toothed and swollen. They contain seeds inside. They look like a wheel. When ripe, they turn brown.

• Root :

 Long and strong. It is mostly used in medicine.

• Properties :

 Taste is pungent and bitter, easy to digest, unctuous in nature, and helps to reduce Vata and Pitta.

• Medicinal uses of Indian Mallow/ Atibala / Petari / Mudrika plant :

• If there is dry cough or blood comes through vomiting, then take 1 to 2 grams of flower powder with ghee. It will be beneficial.

• If there is piles, then take root powder of this plant with honey. Or prepare a decoction of the root and drink 20 to 30 ml. It is beneficial.

• If there is normal cough or frequent coughing, then take 10 to 20 ml decoction made from seed powder of this plant and Adulsa leaves. It is beneficial.

• If there is any urinary disorder, such as difficulty in urination, burning, etc., then taking 10 to 20 ml decoction of the root is beneficial. Or crush the root and soak it in one glass of water overnight. In the morning, prepare a decoction and drink 10 to 20 ml.

• If jaundice occurs, then take 1 to 2 grams of root powder with honey. Or take 20 to 30 ml of root decoction. Jaundice gets cured.

• If women have excessive bleeding during menstruation, then take 1 to 2 grams of root powder with honey. Relief is obtained.

• If men have semen-related problems, then taking root decoction, root powder, or leaf juice regularly helps to resolve such issues.

• Roots and seeds of Atibala are strength-enhancing and energy-boosting. They make the body strong.

• It reduces cold, fever, and cough. It is a pain reliever. It is also an effective medicine for skin diseases.

• If you need Indian Mallow / Country Mallow Atibala (Abutilon indicum) or Ayurvedic medicines made from it, you should first check at your nearby medical store. If they are not available there, you can visit the website given below to explore and purchase them.

👉 https://amzn.to/4c8jgpc

• Note : 

As mentioned above, Atibala / Petari / Mudrika plant has medicinal importance. It is beneficial when taken in the given dosage. However, the plant should be properly identified before use. Taking it under the guidance of an Ayurvedic doctor is beneficial.

• Thus is the Ayurvedic medicinal information about Atibala / Petari / Mudrika plant Atibala / petari / mudrika vanaspti vishyi ayurvedic aushadhi mahiti

अतिबला / पेटारी / मुद्रिका वनस्पतीAtibala / petari / mudrika vanaspti

 अतिबला / पेटारी / मुद्रिका वनस्पती विषयी आयुर्वेदिक माहिती

Atibala / petari / mudrika vanaspti vishyi ayurvedic aushadhi mahiti

• मराठी नाव : पेटारी, मुद्रिका, करडी. अतिबला

• हिंदी नाव : कंगनी, अतिबला,

• संस्कृत नाव : अतिबला, कंकतीका.

• इंग्रजी नाव : Indian Mallow / country Mallow

• शास्त्रीय नाव : Abutilon indicium

• वनस्पती परिचय : 

ही एक झुडूप प्रकारात मोडणारी वनस्पती आहे. साधारण एक ते दोन मीटर उंच वाढते. भारतात सर्वत्र रानात आढळते.

• खोड : 

हिरवट मऊ केसाळ असते. जून झाल्यावर कडक दिसते.

• पाने : 

 पसरट हृदयाच्या आकाराची असतात. मऊ व केसाळ असतात.

• फुले : 

पिवळ्या रंगाची मध्यम आकाराची दले असणारी असतात. वर्षभर किंवा विशेषत पावसाळ्यात येतात.

• फळे : 

हिरव्या रंगाची फळे जाड दातेरी असतात व फुगीर याच्या आतील बाजूस बिया असतात. दिसायला एखाद्या चक्रासारखी दिसतात. पिकल्यावर तपकिरी दिसतात.

• मूळ : 

 लांब व मजबूत असतात. यांचा औषधात जास्त उपयोग होतो.

• गुण : 

चवीला तिखट, कडू , पचण्यास सुलभ स्निग्ध गुण असलेली वात,पित्त नाशक आहे.

• अतिबला / पेटारी / मुद्रिका वनस्पतीचे औषधी उपयोग :

• कोरडा खोकला असेल. किंवा उलटीतून रक्त पडत असेल. तर फुलांचे चूर्ण एक ते दोन ग्रॅम तूपासोबत सेवन करावे. फायदा होईल.

• मूळव्याध असेल तर या वनस्पतीच्या मुळांचे चूर्ण मधासोबत खावे. किंवा मुळांचा काढा करून २० ते ३० मिली प्यावे. लाभकारी असते.

• साधा खोकला असेल, किंवा वारंवार खोकला येत असेल तर या वनस्पतीच्या बियांचे चूर्ण व अडुळसा पानांचं एकत्रित काढा दहा ते वीस मिली घेणे लाभकारी असते.

• कोणताही मुत्र विकार असेल. लघवी साफ न होणे, जळजळ, व अन्य विकार यावर या झाडाच्या मुळांचा काढा १०ते २० मिली घेतल्यास फायदा होतो. किंवा कुटून त्या एक ग्लास पाण्यात टाका रात्रभर भिजत ठेवा. सकाळी काढा करून १०ते २० मिली प्या.

• कावीळ झाल्यास मुळांचे चूर्ण एक ते दोन ग्रॅम मधासोबत घ्या. किंवा मुळांचा काढा वीस ते तीस मिली घ्या. कावीळ बरी होते.

• स्त्रीयांना मासिक पाळीत रक्त जास्त जात असेल. तर मुळांचे चूर्ण एक ते दोन ग्रॅम मधासोबत घ्या. आराम मिळेल.

• पुरुष वीर्य तक्रारी येत असल्यास मुळांचा काढा किंवा मुळांचे चूर्ण किंवा पानांचा रस घेत राहिल्यास वीर्याशी संबंधित समस्या दूर होते.

• अतिबलाची मुळे व बिया बलवर्धक व शक्ती वर्धक आहेत. ज्या शरीर मजबूत करतात.

• सर्दी, ताप, खोकला कमी करतात. वेदना शामक आहेत. त्वचा विकारावर देखील प्रभावी औषधी आहे.

• आपल्याला अतिबला औषधी व त्यांपासून बनवलेली औषधे हवी असतील. तर जवळील मेडिकल मध्ये पहावीत. उपलब्ध होत नसतील तर ती खाली दिलेल्या वेबसाइटवर जाऊन आपण पाहू शकता आणि खरेदी करू शकता

👉 https://amzn.to/4c8jgpc

• टीप :

 वरील प्रमाणे अतिबला / पेटारी / मुद्रिका या वनस्पतीचे औषधी महत्व आहे. दिलेल्या मात्रेत घेतल्यास लाभकारी असते. पण औषधी नीट पारखून घ्यावी. आयुर्वेदिक डॉक्टरांच्या सल्ल्याने घेणे लाभकारी असते.

• अशी आहे अतिबला / पेटारी / मुद्रिका वनस्पती विषयी आयुर्वेदिक माहिती Atibala / petari / mudrika vanaspti vishyi ayurvedic aushadhi mahiti

Indian Screw Tree ,Murudsheng / Marudphali /

 Murudsheng / Marudphali / Indian Screw Tree (Avartani) – Ayurvedic Information

• English Name : Indian Screw Tree

• Marathi Name: Murudsheng

• Hindi Name: Marudphali

• Sanskrit Name: Avartani

• Plant Structure:

 This is a shrub-type plant and is found throughout India. It commonly grows near rivers and streams.

• Height: 

Generally, this plant grows about 5 to 6 meters tall.

• Leaves: 

The leaves of this tree are similar to those of the Dhaman tree. They are broad, green in color, and medium in size.

• Flowers: 

The flowers are yellow in color with a slight reddish tinge and have a light cap-like structure at the lower side.

• Fruits: 

The plant bears screw-shaped twisted pods. They appear like a rope that has been twisted. These pods contain seeds, which help in reproduction.

• Medicinal Use:

 The leaves, bark, and pods of this plant are used in medicine.

• Nutrients Present in Pods and Other Parts:

Iron, carbohydrates, protein, phosphorus, calcium, and cellulose are present.

Medicinal Uses of Murudsheng (Marudphali):

• It is used in herbal tonics (ghutti) given to small children.

• In case of intestinal worms, stomach pain, or colic, taking one teaspoon of Murudsheng powder provides relief. It helps kill intestinal worms and expel them through stool.

• If there is excess body heat, constipation, or piles, taking one teaspoon of Murudsheng powder in the morning on an empty stomach and at night after meals helps in bowel movement and relieves piles. Applying its powder near the anal area reduces irritation.

• For ear pain, crush half a teaspoon of Murudsheng seeds and boil them in 3–4 teaspoons of coconut oil. After cooling, put 2 drops into the ear.

Alternatively, extract juice from the leaves and use a few drops in the ear for relief.

• In case of stomach cramps and frequent loose motions, take one-fourth teaspoon of Murudsheng powder with water for benefit.

• In children, if there are excessive worms, symptoms like excessive salivation, irritability, and sudden waking occur. In such cases, crush one pod, boil it in water, and give the decoction to the child. Worms get eliminated through stool and the child gets relief.

• For diarrhea, take 2 grams of Murudsheng powder and 2 grams of Indrajav powder with water to stop loose motions.

• For indigestion and gas, take 2–3 grams of Murudsheng powder with a pinch of rock salt for relief.

• For wounds, boils, or skin eruptions, crush the tender leaves and apply them to the affected area to help healing.

• To reduce fever, take 1 gram of Murudsheng and 1 gram of bitter Chirayata together.

• For skin diseases like ringworm, itching, and eczema, apply crushed leaves on the affected area.

• In diabetes, taking half a teaspoon of Murudsheng powder before meals helps control post-meal blood sugar levels. Decoction of bark and roots is also beneficial.

• After childbirth, regular intake of Murudsheng powder helps increase blood and calcium levels in women.

👉 If you do not have access to the medicinal plant Murudsheng (Indian Screw Tree) and you want to explore or purchase products made from it, you can visit the website below to view or buy them.

👉 https://amzn.to/4sbdKrG

• Precaution:

 Murudsheng is generally safe and does not have known side effects, as it is considered a natural food substance. However, it should be properly identified before use and it is advisable to take it under the guidance of an Ayurvedic doctor.

👉 This is the Ayurvedic information about Murudsheng / Marudphali / Indian Screw Tree.

Tamarind Tree Ayurvedic Information | Tamarind Tree Information in English

 Tamarind Tree Ayurvedic Information | Tamarind Tree Information in English

Name :

English : Tamarind Tree.

• Hindi Name: Imli.

• Marathi Name: Chinch.

Plants information :

• Height: The tamarind tree is quite tall and generally grows about 40 to 50 feet high.

• Trunk: The trunk of this tree is thick, and its bark appears dark and rough with wrinkles.

• Leaves: The leaves are small and compound, similar to the leaves of the touch-me-not plant.

Flowers:

Flowers grow at the top of the tree. They are very delicate and light yellow in color.

Fruits:

After flowering, curved and irregular tamarind pods develop. These are the fruits. They have a brown, shell-like outer covering. Inside, there is soft pulp and seeds, which are dark brown (chocolate-colored).

• Tamarind and its leaves have a sour taste.

Medicinal Importance of Tamarind:

• Tamarind contains antioxidants, Vitamin C, Vitamin B, flavonoids, and carotene.

• Eating tamarind helps control insulin levels in the body and helps reduce blood sugar.

• It helps in reducing body fat (obesity).

• Due to the presence of potassium, it helps control high blood pressure.

• Vitamin C boosts immunity.

• Vitamin B strengthens muscles.

• Phosphorus helps relieve toothache.

Benefits of Tamarind Leaves:

• Consuming tamarind leaves during pregnancy may improve the quality of breast milk after delivery.

• It helps in healing wounds on the body.

• It protects against infections caused by microorganisms from air and water.

• It helps reduce bone weakness and increases calcium levels.

• Vitamin C helps in healing stomach ulcers.

• Vitamin A improves eye health.

• It helps reduce swelling in joints.

• Consumption of tamarind and its leaves improves blood circulation, increases iron levels, boosts red blood cells, reduces weakness, improves memory, and helps relieve digestive problems.

• Flavonoids and polyphenols in tamarind help reduce cholesterol.

• Magnesium and potassium help regulate blood pressure.

• Tamarind is considered beneficial for balancing Vata and improving digestion.

• Medicines are also made from tamarind seeds.

Indian medicine

If you are not able to find tamarind in the market, you can explore or buy products made from tamarind online. Tamarind is available in different forms like paste, concentrate, powder, etc.

You can visit the website given below to check or purchase these products 👇

👉 https://amzn.to/3NDTEIH

Side Effects of Tamarind:

• Tamarind is acidic in nature, so people with acidity or pitta disorders should consume it only after consulting a doctor.

• Excessive consumption may increase acidity (pitta).

This is the Ayurvedic information about the tamarind tree.

इमली के पौधे की आयुर्वेदिक जानकारी | Tamarind Tree Information in Hindi

 इमली के पौधे की आयुर्वेदिक जानकारी | Tamarind Tree Information in Hindi

• हिंदी नाम : इमली

• मराठी नाम : चिंच

चिंच की विशेषता :

• ऊँचाई : इमली का पेड़ काफी ऊँचा होता है, यह लगभग 40 से 50 फीट तक बढ़ता है।

• तना (खोड) : इस पेड़ का तना मोटा होता है और इसकी छाल काले रंग की तथा झुर्रियों वाली दिखाई देती है।

• पत्ते : इसके पत्ते छोटे और लाजवंती (छुईमुई) के पत्तों की तरह संयुक्त प्रकार के होते हैं।

फूल :

इस पेड़ के शीर्ष (ऊपरी भाग) पर फूल आते हैं। ये बहुत नाजुक और हल्के पीले रंग के होते हैं।

फल :

फूलों के बाद टेढ़े-मेढ़े, अर्धवृत्ताकार इमली के फल लगते हैं। इनके ऊपर भूरे रंग का छिलका होता है। अंदर मुलायम गूदा और बीज होते हैं, जो गहरे भूरे (चॉकलेटी) रंग के होते हैं।

• इमली और इसके पत्तों का स्वाद खट्टा होता है।

इमली के औषधीय गुण :

• इमली में एंटीऑक्सीडेंट, विटामिन C, विटामिन B, फ्लेवोनॉयड्स और कैरोटीन पाए जाते हैं।

• इमली खाने से शरीर में इंसुलिन नियंत्रण में रहता है और शुगर लेवल कम करने में मदद मिलती है।

• यह शरीर की चर्बी (मोटापा) कम करने में सहायक है।

• इसमें मौजूद पोटैशियम उच्च रक्तचाप को नियंत्रित करने में मदद करता है।

• विटामिन C रोग प्रतिरोधक क्षमता बढ़ाता है।

• विटामिन B मांसपेशियों को मजबूत बनाता है।

• फॉस्फोरस दांत दर्द में राहत देता है।

इमली के पत्तों के फायदे :

• गर्भावस्था में इमली के पत्ते खाने से प्रसव के बाद दूध की गुणवत्ता बेहतर होती है।

• पत्ते खाने से शरीर के घाव भरने में मदद मिलती है।

• हवा और पानी से आने वाले सूक्ष्मजीवों से बचाव होता है।

• हड्डियों की कमजोरी दूर करने में मदद मिलती है और कैल्शियम की मात्रा बढ़ती है।

• पेट में अल्सर होने पर विटामिन C मदद करता है।

• इसमें मौजूद विटामिन A आंखों के स्वास्थ्य के लिए लाभदायक है।

• जोड़ों की सूजन कम करने में सहायक है।

• इमली और इसके पत्तों के सेवन से रक्त संचार बेहतर होता है, आयरन की मात्रा बढ़ती है, लाल रक्त कोशिकाएं बढ़ती हैं, जिससे कमजोरी कम होती है और स्मरण शक्ति भी बढ़ती है।

• इमली में मौजूद फ्लेवोनॉयड्स जैसे पॉलीफेनोल्स कोलेस्ट्रॉल कम करने में मदद करते हैं।

• इसमें मौजूद मैग्नीशियम और पोटैशियम रक्तचाप को नियंत्रित करते हैं।

• इमली वातनाशक होती है और पाचन तंत्र को सुधारने में सहायक है।

• इसके बीजों से भी औषधि बनाई जाती है।

* अगर आपको  बाजार मे इमली नहीं मिल रही तो आपको इमली से बनाये प्रॉडक्ट देखणे है l या खरीद करनी है l तो  नीचे दिये वेबसाईट पर जाकर देख सकते है l या खरीद सकते है l

👉 https://amzn.to/3NDTEIH

इमली खाने के नुकसान :

• इमली अम्लीय (खट्टी) प्रकृति की होती है, इसलिए पित्त विकार वाले लोगों को डॉक्टर की सलाह से इसका सेवन करना चाहिए।

• अधिक मात्रा में सेवन करने से पित्त बढ़ सकता है।

इस प्रकार इमली के पौधे की आयुर्वेदिक जानकारी पूरी होती है।

अतिविष वनस्पती विषयी आयुर्वेदिक माहिती Ativish vanaspati vishyi ayurvedic aushadhi mahiti

 

• अतिविष वनस्पती विषयी आयुर्वेदिक माहिती
Ativish vanaspati vishyi ayurvedic aushadhi mahiti

• नाव :

• मराठी भाषेत : अतिविष / अतिश .

• हिंदी भाषेत : अतीस / अतिविषा.

• संस्कृत भाषेत : अतिविषा, शिशुभेषज.

• इंग्रजी भाषेत : Indian Atees / Aconite

• शास्त्रीय नाव : ( Scientific Name) Aconitum heterophyllum

• वनस्पती स्वरुप ( plant Structure)

• पाने : 

 साधी हिरवट रंगाची दातर्या असलेली, आकाराने मध्यम लंबगोलाकार असतात.

• फुले : 

निळसर जांभळ्या रंगाची फुले असतात. घाटीच्या आकाराची असतात.

• फळे : 

लहान शेंगेच्या रुपात फळे येतात. त्यामध्ये बिया असतात.

• खोड : 

सरळ हिरव्या रंगाचे थोडे नाजूक उंची सर्वसाधारण १ ते १.५ मीटर असते.

• मूळ : 

सर्वात उपयुक्त औषधी भाग , बारीक, लांब व गाठी असतात.

• गुणधर्म :

 लघू, रुक्ष, हलकेपणा.

• रस : तिख्त ( कडू).

• वीर्य : उष्ण

• विपाक : कटू

• त्रिदोष शामक आहे. वात, कफ, पित्त दोष निवारण करते.

• कडवी अतिश ही खरी औषधी गुणवत्ता असलेली आहे.

• औषधी गुणधर्म ( Medicinal Benefits ):

• पोटात दुखत असेल, जुलाब होत असतील, चिकट मल पडत असेल, तर यावर अतिश औषधी उपयोगी आहे.

बेलगिरी १०० ग्रॅम, अतिश १०० ग्रॅम व सुंठ १०० ग्रॅम वाटून चूर्ण सकाळ संध्याकाळ लस्सी सोबत घेतल्यास आतडी मजबूत होतात.

• सर्दी असेल तर १०० ग्रॅम अतिश मुळे पावडर, सुंठ १०० ग्रॅम आणि हळद १०० ग्रॅम घ्या. एकत्रित चूर्ण करा. एक चमचा पावडर आणि एक चमचा मध रोज चाटण जेवल्यानंतर एक तासाने करा. फायदा होईल.

• कोरडा व ओला खोकला असेल तर अतिश कडू व काकडा सिंधू १०० ग्रॅम दोन्ही घ्या चूर्ण करा. एक चमचा पावडर, एक कप पाण्यात उकळून अर्धा कप करावे. थंड झाल्यावर गाळून मध घालून चहा प्रमाणे पित राहावे. अबालवृद्द यांनाही चालते. खोकला बरा होतो.

• अस्वस्थता वाटत असेल, उलटी , मळमळ, गरगरने होत असेल तर अतिश कडवी ५० ग्रॅम, मुलेठी ५० ग्रॅम एकत्र करा. रोज अर्धा चमचा , एक चमचा मधात मिसळा व खा, चाटण करा. उलटी, मळमळ, गरगरने कमी होईल.

• शरीरावर कराट, फोड उठणे, किस्तूड उठणे, पस जाणे यावर अतिश व मंजिष्ठा पावडर एकत्रीत अर्धा चमचा जेवणानंतर एका तासाने सकाळ, संध्याकाळ सेवन करावे.

• भगंदर , मूळव्याध, मोठ्या आतड्याला सूज येणे यावर अतिश व हरड एकत्रित वाटलेले चूर्ण एक चमचा रोज सकाळ, संध्याकाळ जेवणानंतर एका तासाने घेतल्यास. मोठे आतडे स्वस्थ होऊन सूज कमी होते. फोड नष्ट होतात.

• डोकेदुखी, मानसिक आरोग्य खालावणे, निराश असणे, चक्कर, बेशुद्ध होणे या मेंदूशी निगडित समस्या यावर अप्पामार्ग १०० ग्रॅम, अतिश १०० ग्रॅम वाटून तिळाचे तेल २०० ग्रॅम घेऊन त्यात शिजवा. व गाळून तीन थेंब दोन्ही नाकात घाला,डोक्यावर व गळ्याला मालिश करा. असे एक आठवडा ते महिना करत राहिल्यास डोक्याच्या समस्या दूर होतात.

• हृदय, फुप्फुसे, यकृत म्हणजे लिव्हरला सूज आल्याने बिघाड झाल्याने तसेच अन्य औषधाने हात पाय सुजतात. तेव्हा अतिश १०० ग्रॅम, पुनरनवा १०० ग्रॅम, गोखरू १०० ग्रॅम वाटून पावडर एकत्रीत करा. एक चमचा रोज एक कप पाण्यात मिसळून उकळा अर्धा कप करा. मध घालून सकाळ संध्याकाळ घेत राहिल्यास मलमूत्राद्वारे संसर्ग निघून जातो. व आपली तब्येत ठीक होते.

• पोट अपचन, अँसिडिटी, जळजळ, ढेकर येणे, अमाशय आजार यासाठी अतिश १०० ग्रॅम, सुंठ १०० ग्रॅम, काळी मिरी ५० ग्रॅम पावडर करून एकत्र मिसळून डब्यात भरुन ठेवा. रोज एक चमचा सकाळ, संध्याकाळ जेवणानंतर गरम पाण्यासोबत खा. अमाशय व पचन तंत्र सुधारणेस मदत होते.

• प्रतिकारशक्ती वाढवण्यासाठी सुकलेले आवळा पावडर, मुलेठी व अतिश प्रत्येकी १०० ग्रॅम चूर्ण एकत्रित करा. रोज एक चमचा मधासोबत सकाळ संध्याकाळ जेवणानंतर एका तासाने सेवन करा. रस, रक्त, धातू नीट होऊन वृद्धी होते. शरीरात बॅक्टेरिया व दुष्ट व्हायरस राहणार नाहीत. शरीर स्वस्थ होते.

• कमजोरी शरीरात आल्यास. अंगदुखी, स्टिरॉइड वाढणे, अंग फुगणे, हाडे कमकुवत होणे. यावर उपाय अतिश व अश्वगंधा प्रत्येकी १०० ग्रॅम एक चमचा गाईच्या दुधात घालून सकाळ संध्याकाळ घेत राहिल्यास पाचन अग्नी सुधारते. भूक लागते. व हाडे रक्त, मज्जा, मास मजबूत होतात.

• पोटात किडे, जंत झाल्यास अतिश १०० ग्रॅम, वावडिंग १०० ग्रॅम पावडर एकत्रीत करा, अर्धा चमचा सकाळ संध्याकाळ खा. किड निघून जाते. किंवा अतिश कडवी १० ग्रॅम पावडर घेऊन ती २० ते ३० ग्रॅम नारळ तेलात किंवा मोहरीच्या तेलात मिसळून उकळा. व थंड करून कापसाच्या बोळ्याने मुलाच्या गुदद्वारात लावा. किडे बाहेर पडतात.

• सेक्स समस्या पुरुष निर्माण झाल्यास अतिश १०० ग्रॅम, अश्वगंधा १०० ग्रॅम, सफेद मुसळी १०० ग्रॅम व कुंजच्या बिया १०० ग्रॅम एकत्रित वाटलेले चूर्ण एक चमचा पावडर गाईच्या दुधात घालून उकळा व त्यात मध घालून खात राहिल्यास सेक्स समस्या दूर होते.

• जुना ताप असेल. रस, रक्त, मास यामध्ये ताप मुरलेला असेल. थकवा येत असेल. तर चिरायत १०० ग्रॅम, गिलोय १०० ग्रॅम, अतिश १०० ग्रॅम पावडर एकत्रीत करून त्यातील एक चमचा मिश्रण एक कप पाण्यात मिसळून उकळा अर्धा कप करावे आणि जेवणानंतर एका तासाने सेवन करा. असे सलग आठवडा किंवा पंधरा दिवस करावे. ताप नाहीसा होतो.

• दम्याचा त्रास असेल तर अतिश १०० ग्रॅम, हळद १०० ग्रॅम, मुलेठ १०० ग्रॅम वाटून पावडर एकत्रीत करा. रोज सकाळी व सायंकाळी जेवणानंतर एक चमचा घेतल्यास श्वास व्यवस्था नीट होते. बडका कमी होतो. अस्तमा कमी होतो. थंड किंवा आंबट खाऊ नका.

• दूध पिताना दुधास वास येत असेल तर अतिश व शतावरी प्रत्येकी १०० ग्रॅम घेऊन त्यामध्ये लहान वेलदोडा वाटून एक चमचा चूर्ण सकाळ संध्याकाळ गाईच्या दुधात घालून उकळून घ्यावे. शरीर मजबूत होण्यास मदत होते.

👉 आपल्याला जर अतिविष या औषधी वनस्पती विषयी आयुर्वेदिक औषधे हवी असतील. जवळील मेडिकल मध्ये उपलब्ध नसतील. तर ती आपण खाली दिलेल्या वेबसाइटवर जाऊन पाहू शकता आणि खरेदी करू शकता 

👉https://amzn.to/4cnHP2D

• नुकसान/ महत्वाची सूचना :

मात्रे पेक्षा अधिक घेऊ नये. तसेच आयुर्वेदिक डॉक्टरांच्या सल्ल्याने वात, कफ, पित्त दोष पाहून मात्रा ठरवावी. लहान मुलांना अर्धा चमचा मात्रा वापरणे लाभदायक आहे. नाहीतर खाज, खूजली व उलटी, मळमळ सुरू होते. अती तेथे माती. अती विष नावाप्रमाणे विषारी असते. त्यामुळे योग्य प्रमाणात घेतल्यास अमृताचे कार्य करते.

अतिविष वनस्पती विषयी आयुर्वेदिक माहिती

Ativish vanaspati vishyi ayurvedic aushadhi mahiti